Od 1 lipca 2024 r. niemiecki system opłat drogowych obejmuje również pojazdy o maksymalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, jeżeli są przeznaczone do przewozu rzeczy lub są wykorzystywane do takiego przewozu.
W związku z rozszerzeniem obowiązku myta część przewoźników podejmowała próby obniżenia masy pojazdu wskazanej w dokumentach rejestracyjnych poniżej progu 3,5 tony, bez dokonywania odpowiednich zmian technicznych w pojeździe.
Zgodnie ze stanowiskiem Toll Collect przedstawionym 25 czerwca 2026 r., samo administracyjne obniżenie wpisanej masy, bez rzeczywistej zmiany technicznej pojazdu, nie jest podstawą do wyłączenia pojazdu z obowiązku uiszczenia myta. Stanowisko to zostało również potwierdzone w orzecznictwie Wyższego Sądu Administracyjnego Berlina i Brandenburgii (OVG 9 S 11/24).
Dla przewoźników, którzy eksploatują pojazdy z obniżoną w dokumentach masą, ale bez odpowiadającej jej zmiany technicznej, oznacza to konieczność weryfikacji dotychczasowych rozliczeń niemieckiego myta.
Skąd wzięła się ta praktyka
Do końca listopada 2023 roku o obowiązku uiszczania niemieckiego myta rozstrzygała dopuszczalna masa całkowita. Od 1 grudnia 2023 roku decyduje maksymalna masa całkowita, czyli wartość z pola F.1 dowodu rejestracyjnego — techniczna, wynikająca z konstrukcji pojazdu. Jeżeli wartość w F.1 przekracza 3,5 tony, pojazd podlega opłacie.
Drugą częścią układanki jest rozszerzenie obowiązku. Ustawa o opłatach za korzystanie z dróg federalnych (BFStrMG) objęła od 1 lipca 2024 roku również pojazdy o maksymalnej masie całkowitej powyżej 3,5 i poniżej 7,5 tony, przeznaczone do przewozu rzeczy lub do tego używane. Do tej daty ten segment floty w Niemczech myta nie płacił. Stąd pomysł, żeby zejść poniżej progu wpisem, a nie przebudową pojazdu.
Co dokładnie powiedział operator i sąd
Komunikat Toll Collect z 25 czerwca 2026 roku jest krótki i nie zostawia pola do interpretacji: samo zmniejszenie maksymalnej masy całkowitej, bez wprowadzania zmian technicznych w pojeździe, jest niedopuszczalne i nie jest uwzględniane przy obliczaniu opłaty drogowej. Potwierdził to Wyższy Sąd Administracyjny Berlina i Brandenburgii w sprawie o sygnaturze OVG 9 S 11/24.
Praktyczne znaczenie tego zdania jest takie: pojazd, w którego dowodzie widnieje wpisana masa poniżej progu, ale którego konstrukcja pozostała niezmieniona, w rozumieniu systemu poboru opłat nadal jest pojazdem podlegającym opłacie. Nie chodzi więc o spór, czy wpis jest ważny — chodzi o to, że przy naliczaniu myta się go nie bierze pod uwagę.
Które pole dowodu naprawdę decyduje
| Pole | Co oznacza | Rola przy niemieckim mycie |
|---|---|---|
| F.1 | maksymalna (techniczna) masa całkowita | rozstrzyga o obowiązku opłaty od 1 grudnia 2023 r. |
| F.2 | dopuszczalna masa całkowita w państwie rejestracji | bez znaczenia dla obowiązku opłaty |
Przy zespole pojazdów masę liczy się jako sumę maksymalnych mas całkowitych poszczególnych pojazdów, przy czym sam obowiązek powstaje wtedy, gdy pojazd silnikowy przekracza 3,5 tony. Opłata dotyczy pojazdów przeznaczonych do przewozu rzeczy niezależnie od tego, czy w danym przejeździe rzeczywiście przewożą ładunek — jazda pustym pojazdem nie jest zwolnieniem.
Ile kosztuje pomyłka
Stawka za kilometr składa się z czterech części: kosztów infrastruktury, zanieczyszczenia powietrza, hałasu i emisji CO2. Dla najlżejszej objętej opłatą klasy — powyżej 3,5 do poniżej 7,5 tony — sama część infrastrukturalna wynosi 0,052 EUR za kilometr, a pojazd EURO VI w klasie emisji CO2 1 płaci łącznie 0,151 EUR za kilometr. To jest koszt jazdy legalnej.
Koszt jazdy bez opłaty jest inny i liczony inaczej. Ustawa przewiduje dodatkowe naliczenie opłaty decyzją administracyjną, a w sytuacji, w której nie da się ustalić faktycznie przejechanej trasy po drogach płatnych, nalicza się opłatę odpowiadającą 500 kilometrom — według niekorzystnych kategorii stawek wskazanych wprost w ustawie, chyba że zobowiązany wykaże, że należy mu się grupa korzystniejsza. Dodatkowe naliczenie odpada tylko wtedy, gdy przewoźnik udowodni, że dopełnił swoich obowiązków przy uiszczaniu opłaty.
Osobno biegnie odpowiedzialność za wykroczenie. Nieuiszczenie opłaty, uiszczenie jej w niepełnej wysokości lub po terminie jest zagrożone grzywną do 20 000 euro; w pozostałych przypadkach, na przykład braku wymaganego dokumentu lub nieudzielenia informacji, do 10 000 euro. Organem prowadzącym te postępowania jest federalny urząd BALM.
Warto też wiedzieć, jak wygląda pierwszy kontakt z konsekwencjami. Po kontroli przewoźnik dostaje pismo, w którym operator wskazuje różnicę względem opłaty już uiszczonej. Jeżeli się z nim zgadza, ma siedem dni od doręczenia na przelanie tej kwoty do urzędu BALM. Jeżeli się nie zgadza, przesyła operatorowi własne uzasadnienie wraz z kopiami dokumentów pojazdu i przyczepy. To jedyny moment, w którym wyjaśnienia trafiają do sprawy, zanim zapadnie decyzja.
Wyjątek rzemieślniczy — istnieje, ale wąski
Ustawa przewiduje zwolnienie dla pojazdów firm rzemieślniczych i obejmuje ono również przedsiębiorstwa zagraniczne. Warunki są jednak konkretne: pojazd musi mieć masę powyżej 3,5 i poniżej 7,5 tony, prowadzić go musi pracownik zakładu rzemieślniczego, a przewożone mają być materiały, wyposażenie lub maszyny niezbędne do wykonania usług tego zakładu albo wyroby w nim wytworzone, przetworzone bądź naprawiane. Lista zawodów uprawnionych do zwolnienia jest zamknięta.
Przy kontroli spełnienie warunków trzeba wykazać, a dowody — karta rzemieślnicza, wpis do rejestru działalności, dokumenty przewozowe czy zlecenia klienta — muszą być przedstawione po niemiecku lub w niemieckim tłumaczeniu. Pojazdy korzystające ze zwolnienia można zgłosić operatorowi online, co ogranicza zatrzymania do kontroli. Jeżeli warunki zwolnienia dla danego przejazdu nie są spełnione, pojazd podlega opłacie — zwolnienie działa na poziomie przejazdu, nie rejestracji.
Co zrobić, jeśli flota jest tak zarejestrowana
Pierwszy krok jest inwentaryzacyjny: sprawdzić w dowodach rejestracyjnych wartości w polu F.1, a nie F.2, i zestawić je z tym, co realnie zgłoszono do systemu poboru opłat. Drugi to ustalenie, czy w którymkolwiek pojeździe obniżenie masy było wyłącznie zmianą wpisu — bo tylko zmiana o charakterze technicznym ma tu jakiekolwiek znaczenie. Trzeci to policzenie, ile kilometrów po niemieckich drogach płatnych taki pojazd przejechał od lipca 2024 roku, bo to jest skala ryzyka, którą trzeba znać przed rozmową z urzędem, a nie po niej.
Ta sama zasada odczytu masy z pola F.1 obowiązuje także w holenderskim systemie opłaty kilometrowej, uruchomionym w lipcu 2026 roku — kto porządkuje dane floty pod kątem Niemiec, ma przy okazji zrobioną robotę dla Holandii. Zestawienie zasad w poszczególnych krajach prowadzimy w dziale opłat drogowych.
Prowadzimy rozliczenie opłat drogowych w systemie Toll Collect na umowie z odroczoną płatnością: bez opłaty za rejestrację konta, bez opłat za wystawienie faktury i za zmianę numerów rejestracyjnych na urządzeniu, z fakturowaniem dwa razy w miesiącu. Szczegóły: opłaty drogowe w Niemczech oraz ZMPDbox. Infolinia, całodobowo i po polsku: +48 22 536 18 58, pomoc@zmpdbox.pl.
